« فلا شىء من الانسان بجماد » . برهان به طريقهء ردّ : ابتدا مقدمتين را نقض محمول كرده مىگوييم : « لا شىء من الانسان بلاحيوان » ، و « كل جماد لا حيوان » سپس منقوضة الصغرى را كه يك سالبهء كليه شده به عكس مستوى ، عكس مىكنيم مىشود : « لا شىء من اللاحيوان به انسان » در مرحلهء بعد اين عكس را با منقوضة الكبرى ، ضميمه كرده شكل اوّل به دست مىآيد كه : « كل جماد لا حيوان » ، و « لا شىء من اللاحيوان به انسان » ، نتيجه مىدهد : « فلا شىء من الجماد به انسان » سپس نياز به عكس مستوى پيدا مىشود كه اين نتيجه را ، عكس مستوى كرده مىگوييم : « لا شىء من الانسان بجماد » و هو المطلوب . ضرب دوم از شكل دوم . صغرى سالبهء كليه ، كبرى موجبهء كليه ، نتيجه سلب كلى . مثال : « لا شىء من الجماد به حيوان » ، و « كل انسان حيوان » ، « فلا شىء من الجماد به انسان » . برهان به طريقهء ردّ : ابتدا مقدمتين نقض محمول مىشوند : « كل جماد لا حيوان » ، « لا شىء من الانسان بلا حيوان » ، سپس منقوضة المحمول كبرى را عكس مستوى مىكنيم : « لا شىء من اللاحيوان به انسان » ، اين عكس را با منقوضة المحمول صغرى ضميمه كرده و شكل اول را تشكيل مىدهيم : « كل جماد لا حيوان » ، و « لا شىء من اللاحيوان به انسان » ، كه نتيجه مىدهد : لا شىء من الجماد به انسان » ، و هو المطلوب . تمرين 6 . ضرب سوم از ضروب شكل دوم را به طريقهء ردّ ، آن هم به شكل نقض محمول كردن مقدمتين ، مبرهن سازيد بعد از طى مراحلى خواهيد ديد كه به نتيجه نمىرسيد ، شما سرّ عدم وصول به نتيجه را بيان كنيد . حل تمرين . ضرب سوّم از شكل دوم : صغرى موجبهء جزئيه ، كبرى سالبهء كليه ، مثال : « بعض الحيوان انسان » ، و « لا شىء من الفرس به انسان » ، « فبعض الحيوان ليس بفرس » . برهان به طريقهء ردّ نقض محمول مقدمتين : « بعض الحيوان ليس بلا انسان » ، « كل فرس لا انسان » . حال سرّ عدم انتاج اين است كه اگر منقوضة الصغرى را عكس مستوى كنيم سالبهء جزئيه عكس مستوى ندارد و اگر منقوضة الكبرى را چنين كنيم ، عكس مستوى آن موجبهء جزئيه مىشود و قياس منتج از دو جزئيه نداريم ، لذا اين راه كارساز نيست ، البتّه طريقهء خلف و روش عكس كبرى ، كارگشا است كه در باب خود بيان شد .